Veilige leefomgeving
Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland levert een bijdrage aan een leefomgeving waarin iedereen veilig woont, werkt of op bezoek gaat.
Brede samenwerking
Een veilige leefomgeving kunnen wij niet in ons eentje bereiken en behouden. Daarom is het van belang om samen te werken. We werken samen met gemeenten en vele andere partners, zoals projectontwikkelaars, energiebedrijven, waterschappen, zorgorganisaties en woningcorporaties.
Bij (gebieds)ontwikkelingen wil VrZW vroegtijdig betrokken worden en deelnemen aan omgevingstafels. Zo kunnen we vanaf het begin van het proces aandacht vragen voor (brand)veiligheid. Op die manier kunnen we de grootste winst behalen. In aanloop naar de Omgevingswet heeft VrZW actief meegewerkt aan de voorbereiding van de omgevingstafels en zijn er samenwerkingsafspraken gemaakt. De komende periode zorgen we er proactief voor dat we vroegtijdig aan worden gesloten bij de omgevingstafels. Onze rol is het bespreekbaar maken van voorwaarden en (rest)risico's op het gebied van omgevingsveiligheid, externe veiligheid en (brand)veilig bouwen en gebruik.
Risicobeheersing
Risicobeheersing betreft met name de advisering van gemeenten. Wij werken vanuit een integrale, proactieve houding en risicogerichte blik rondom (brand)veiligheidsvraagstukken. Een voorbeeld is de komst van nieuwe risico’s (o.a. door de energietransitie), waar wij adviseren bij zowel de ruimtelijke ontwikkeling/omgevingsplanactiviteit als de omgevingsvergunning. Dit is gericht op de fysieke veiligheid van de leefomgeving en op het veilig kunnen optreden van hulpdiensten bij incidenten. Naast de reguliere werkzaamheden als toezicht, advisering vergunningen, evenementen, bluswater en bereikbaarheid, richten we ons de komende periode op advisering rondom de volgende actuele thema's:
- transformatie naar woongebouwen
- verduurzaming van gebouwen
- hoogbouw
- (nieuwe) woonvormen voor aandachtsgroepen en ouderen (aansluiten bij de woonzorgopgave van gemeenten, woningcorporaties en zorginstellingen)
- opvang van asielzoekers en vluchtelingen
- energietransitie
- stedelijke verdichting
- klimaatadaptie
“Gemeente Zaanstad werkt aan verschillende projecten om vluchtelingen op te vangen. Er is veel behoefte aan opvang voor de langere termijn. Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland is hierin een belangrijke partner. Zij geven advies bij de ontwikkeling en het aanpassen van opvanglocaties en houden toezicht op de (brand)veiligheid van deze locaties. Daarnaast heeft VrZW ook oog voor eventuele risico’s vanuit de omgeving.”
Risicogericht werken
De veranderingen in de fysieke leefomgeving gaan veel sneller dan de wetgeving kan bijhouden. Daarnaast gaat de wetgeving uit van minimale voorschriften die niet altijd genoeg zijn. Bijzondere objecten en ruimtelijke plannen vragen om maatwerk om de (brand)veiligheid te borgen. Waar mogelijk pakken we (brand)veiligheidsvraagstukken risicogericht op. Dat betekent dat we risico's zo vroeg mogelijk proberen te verkleinen. We kijken daarbij niet alleen naar het toepassen van wet- en regelgeving, maar brengen risico's in beeld om deze vervolgens af te wegen.
Door vroegtijdig in gesprek te gaan met een initiatiefnemer en/of gemeente over de risico's en de maatregelen die genomen kunnen worden, kunnen we risico’s daadwerkelijk verkleinen. We zoeken gezamenlijk, met partnerorganisaties en gemeenten, naar oplossingen en mogelijkheden die de veiligheid vergroten. Daarbij zetten we in op gedragsverandering, (veiligheids)bewustwording en kennisdeling.
Bij risicogericht werken staan de risico’s centraal en wordt er nagedacht over de wijze waarop die risico’s beïnvloed kunnen worden. We brengen risico’s in kaart via een Regionaal Risicoprofiel, Zorgrisicoprofiel en Brandrisicoprofiel. Vervolgens worden eventuele verstoringen continu in de gaten gehouden binnen het veiligheidsinformatieknooppunt (VIK). Het gaat om een integrale, proactieve aanpak, waarbij de veiligheidsregio’s oplossingsgericht meedenken met maatschappelijke opgaven in de leefomgeving en de risico’s die deze opgaven beïnvloeden.
Risicogericht werken vraagt om (her)inrichting van werkprocessen en instrumenten. We willen dat alle medewerkers de denkwijze van het risicogericht werken (her)kennen en toepassen bij complexe adviserende vraagstukken. Communicatieve vaardigheden zijn hierin belangrijk. Verder richten we ons op interne kennisdeling en integrale benadering van risico's. Dit vraagt om netwerkoverleggen en uitwisseling van informatie in de beschikbare systemen. Door risicogericht te werken leveren wij als veiligheidsregio een toegevoegde waarde en maatwerk bij adviserende vraagstukken. Het gedachtegoed en het vormgeven van methodieken van risicogericht werken, over de afdelingen heen, is een ontwikkelopgave voor de komende jaren.
Vergroten (brand)veiligheidsbewustzijn en gedrag
We zetten in op het vergroten van (brand)veiligheidsbewustzijn onder de naam Brandveilig Leven. We stimuleren gedragsverandering en vergroten zelf- en samenredzaamheid bij inwoners, organisaties en bedrijven door voorlichting. Daarnaast analyseren we risico’s. We richten ons voornamelijk op kwetsbare groepen en bieden handelingsperspectief voor preventie en noodsituaties. Samenwerking met lokale partners staat centraal om het aantal branden, slachtoffers en schade te verminderen.
De doelgroepen waar we ons op richten zijn (zeer) kwetsbare inwoners: zelfstandig wonende mensen met een cognitieve beperking en/of een fysieke beperking en mensen met een lage sociale economische status, maar ook de kansgroep jeugd. Deze laatste doelgroep wordt ook wel de brandveilige generatie genoemd. Het doel is om, via voorlichtingslessen op scholen, de jeugd kennis en handelingsperspectief te bieden over brandoorzaken, alarmering en vluchten. Daarnaast kunnen kinderen informatie overbrengen, bijvoorbeeld naar hun (groot)ouders.
“In juli 2023 heeft Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland een gastles “Brandweer op School” bij mij in de klas gegeven. De kinderen waren heel enthousiast. Ik vind het belangrijk dat de kinderen op een interactieve manier informatie aangeboden krijgen. De gastdocenten betrokken de leerlingen door vragen te stellen en opdrachten te geven. Zo hadden ze een rookhuisje meegenomen waarin de kinderen zelf (mini)rookmelders konden ophangen. Aan de hand van dit huisje werd gedemonstreerd hoe snel rook zich verspreidt als de deuren in huis openstaan vergeleken met wanneer de deuren dicht zijn. Ook werd de vraag gesteld wie er een telefoon heeft en wie deze op zijn bed oplaadt. De meeste kinderen wisten niet dat dit een brand kan veroorzaken. Dit maakte dan ook veel indruk op ze. De gastles is echt van meerwaarde omdat medewerkers van de brandweer de les geven. Hierdoor haal je deskundigheid in de school.”
De speerpunten in deze beleidsperiode worden afgestemd op de risico’s zoals beschreven in het Regionaal Risicoprofiel. Ook wordt gekeken naar de landelijke- en regionale ontwikkelingen. Maatwerk is hierbij het sleutelwoord om zo effectief mogelijk te kunnen zijn.
Met risicocommunicatie bevorderen we het veiligheidsbewustzijn en vergroten we de weerbaarheid en zelfredzaamheid van inwoners, organisaties en bedrijven. Wanneer er sprake is van een verhoogd risico en/of laag risicobewustzijn, zetten wij risicocommunicatie proactief in, bijvoorbeeld door online media-uitingen en communicatiecampagnes om meer in contact te zijn met de doelgroep(en).