5.Methodiek

Prioriteren incidenttypen

In de Handreiking Regionaal Risicoprofiel van het NIPV (2009) wordt een overzicht gepresenteerd van 25 crisistypen, georganiseerd rond zeven maatschappelijke thema’s. Elk crisistype kent meerdere verschijningsvormen, die als incidenttypen worden aangeduid. Het Methodeboek Zorgrisicoprofiel 2.0 (Rouweler, 2022) breidt deze lijst van incidenttypen verder uit, aanvullend op de versie uit 2009 van het NIPV, waardoor deze actueler en specifiek toegespitst is op de zorgsector. Deze incidenttypen moeten zorgaanbieders ondersteunen bij het identificeren en uitwerken van de meest waarschijnlijke en impactvolle scenario’s voor hun organisatie.

Logischerwijs zou de planvorming binnen een organisatie afgestemd moeten zijn op de mate van waarschijnlijkheid en de impact van het optreden van een specifiek incidenttype. De lijst met incidenttypen is niet uitputtend; er is ruimte om eigen incidenttypen toe te voegen. De oorspronkelijke lijst van het NIPV bevat 69 incidenttypen, aangevuld met de 16 nieuwe typen uit het methodeboek, wat resulteert in een totaal van 85 incidenttypen. Deze zijn gebruikt voor de ontwikkeling van het ZRP.

Deze lijst met 85 incidenttypen is per e-mail verzonden aan zorgpartijen in de regio Zaanstreek-Waterland, met het verzoek deze vooraf te beoordelen en te prioriteren. Tijdens de startbijeenkomst, waar een representatieve groep zorgpartijen aanwezig was, is in overleg een top tien van incidenttypen vastgesteld (Tabel 1). Afgesproken werd dat deze top tien verder uitgewerkt zou worden in het uiteindelijke ZRP.

Beeldvorming geprioriteerde incidenttypen

Een werkgroep, bestaande uit leden van het kernteam en enkele betrokken crisiscoördinatoren van zorgaanbieders uit de regio Zaanstreek-Waterland, heeft op basis van verschillende incidenttypen realistische en regio gebonden scenario’s ontwikkeld. Deze scenario’s zijn deels tot stand gekomen door vergelijkbare casussen via mediaberichten op internet te analyseren, en verder gebaseerd op de kennis en ervaring van de leden van de werkgroep. Voor enkele minder voor de hand liggende scenario's werd een specialist geconsulteerd, waardoor er, ondanks de complexiteit van het incidenttype, toch een scenario kon worden gecreëerd dat realistisch was en nauw aansloot op de regionale context.

Scoren belasting incidenttypen

Via een online enquête hebben de betrokken crisis coördinatoren de verschillende incidenttypes beoordeeld. De enquête bestond uiteindelijk uit twaalf scenario’s, waarbij de crisis coördinatoren de incidenttypes evalueerden op waarschijnlijkheid, kennis en ervaring, mate van voorbereiding en relevantie voor hun eigen organisatie. De nadruk van de enquête lag op de impact van deze scenario’s op de belasting van het primaire zorgproces en de continuïteit van zorg tijdens de beschreven incidenten. De resultaten zijn vervolgens door de kerngroep verzameld, geanalyseerd en samengevat in overzichtelijke schema’s.

Data-analyse en betekenisgeving

Tijdens een tweede fysieke bijeenkomst is de verzamelde data besproken met de crisiscoördinatoren. Aan deze bijeenkomst namen vertegenwoordigers van tien verschillende zorgaanbieders uit de regio Zaanstreek-Waterland deel. Door middel van een presentatie werden alle incidenttypen opnieuw onder de aandacht gebracht en werd de data uit de enquête gepresenteerd, waarna er een inhoudelijke discussie plaatsvond. Voor bepaalde incidenttypen werd de groep in tweeën gesplitst voor een diepgaandere bespreking, terwijl andere incidenttypen een plenaire behandeling vereisten. In gezamenlijkheid werden conclusies getrokken en aanbevelingen geformuleerd voor elk van de beschreven incidenttypen.

Opstellen zorgrisicoprofiel

De kerngroep heeft alle verzamelde gegevens zorgvuldig geanalyseerd die gedurende het proces zijn gegenereerd. Dit heeft geresulteerd in een uitvoerig beschrijvend document, waarin de belangrijkste aanbevelingen en conclusies voor de regio Zaanstreek-Waterland zijn samengevat. Dit document vormt het ZRP voor de regio.

Implementatie en borging

De GHOR en de zorgaanbieders benutten de verkregen inzichten en aanbevelingen om gericht beleid te ontwikkelen, crisisplannen waar nodig te actualiseren en zorgpersoneel op te leiden, te trainen en voor te bereiden op crisissituaties. Daarnaast worden deze aanbevelingen door de GHOR geïntegreerd in het relatiebeheer en de OTO-programma’s van de zorgaanbieders. Het ZRP wordt ten minste elke vier jaar bijgewerkt, zodat het in lijn blijft met het Regionale Risicoprofiel van de veiligheidsregio, dat volgens de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) eveneens vierjaarlijks wordt vastgesteld. Waar mogelijk zullen de totstandkoming van het volgende Regionale Risicoprofiel en het ZRP worden gecoördineerd, met als doel twee dynamische en op elkaar afgestemde documenten te realiseren. De GHOR houdt voortdurend ontwikkelingen en trends in de gaten en beoordeelt op basis daarvan of een eerdere actualisering van het ZRP vereist is.